zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Sandixmolen<br />Borlomolen<br />het Molenhuis, Borlo (Gingelom) home vorige pagina Naar Verdwenen Molens Borlo (Gingelom), Limburg
bol Foto: Donald Vandenbulcke, Staden, 03.06.2010

 

 

Naam Sandixmolen
Borlomolen
het Molenhuis
Ligging Molenstraat 3
3890 Borlo (Gingelom)
op de Cicindria
toon op kaart
Eigenaar Privaat
Bouwjaar Voor 1065 / 1652
Type Bovenslag watermolen3
Functie Korenmolen
Kenmerken Destijds verfmolen (mecrap); natuur- en bakstenen gebouw
Gevlucht/Rad IJzeren bovenslagrad (verwijderd)
Inrichting Vrijwel intact
Toestand Gerenoveerd tot woning, binnenwerk hersteld
Bescherming ---,
Niet beschermd, wel op vastgestelde inventaris bouwkundig erfgoed
Molenaar Geen
Openingstijden Niet toegankelijk

Beschrijving / geschiedenis

De Sandixmolen op de Cicindria werd al vermeld in 1065 als Sint-Truidens abdijgoed.

Na een hagelramp liet abt Hubertus van Zutendaal het nu nog bestaande molenhuis terug opbouwen in 1652; het wapenschild van deze abt is nog terug te vinden in het molenhuis.

De molen heeft nog gewerkt als een verfmolen, aanvankelijk om mecraprood te maken en olie. Later werd nog enkel graan gemalen.

De Bestendige Deputatie van de provincie Limburg keurde op 2 juni 1847 de vastgestelde peilhoogte van 1,750 meter goed. De toenmalige eigenaar was Pierre Van Marsenille.

Sinds de tweede wereldoorlog werd er met elektriciteit gemalen. Het molengebouw werd eind de jaren 1980, begin de jaren 1990 in de oude stijl gerenoveerd, met authentieke materialen. Ook het binnenwerk werd hersteld. Het waterrad en het sluiswerk zijn verdwenen. De aftakking van de Cicindria is drooggelegd. Het gebouw is thans bewoond. In de tuin is nog een natuurlijke waterbron aanwezig.

Lieven Denewet

Architectuur

De gebouwen zijn geschikt rondom een gekasseide binnenkoer. Het erf wordt betreden langs een bakstenen dwarsgebouw (onder zadeldak) met vernieuwde voorgevel van machinesteen (lemen bovenbouw aan de erfzijde), waarin twee recente rechthoekige poorten met betonnen latei.
Ten oosten, molenhuis van witgekalkte baksteen, één bouwl. onder zadeldak (Vlaamse pannen), gedateerd [1]652 door middel van ankers in de erfzijdegevel. Erfzijdegevel met opgeklampte rondboogdeur in een vlakke, kalkstenen omlijsting met negblokken, waarboven een laadvenster onder zadeldakje; rechts van de deur, rechthoekige deur- en vensteropeningen (19de en 20ste eeuw). Voorgevel volledig verbouwd in de 20ste eeuw (vier traveeën); twee rechthoekige vensters, een vernieuwd rondboogdeurtje met mergelstenen omlijsting, waarboven het wapen van een abt van St.-Truiden, en rechts ervan een recent kruiskozijn.
Gaande buitenwerk omstreeks de tweede wereldoorlog ontmanteld (vroeger ijzeren rad op houten as), en voor drijfkracht overgeschakeld op asynchrone driefasenelektromotor (Constructions Electriques de Belgique, Luik, 40 A/220 V, 15 pk. bij 1.440 t/m). Eenvoudige horizontale asoverbrenging, via kamwielen verdeeld op verticale assen naar twee maalstoelen (in houten steenkist). Eveneens bewaard: een cylindermolen en een haverpletter. Houten staande werk.
Dwars op de erfzijdevleugel van het woonhuis zijn in de 19de eeuw twee vleugels onder zadeldak aangebouwd (gewijzigd in de 20ste eeuw).

bol
Foto: Will Urselmann, Maastricht, 31.03.2010

bol2
Foto: Will Urselmann, Maastricht, 31.03.2010

bol3
Foto: Robert Van Ryckeghem

bol4
De watergevel met het gedichte gat van de vroegere wateras. Foto: Will Urselmann, Maastricht, 31.03.2010

bol5
Foto: Will Urselmann, Maastricht, 31.03.2010

Literatuur

Lieven Denewet, "Inventaris van de Limburgse watermolens met hun pegelhoogtes (1846-1849)", Molenecho's, 39, 2011, nr. 2
Herman Holemans & Werner Smet, "Limburgse watermolens. Kadastergegevens: 1844-1980", Kinrooi, Studiekring Ons Molenheem, 1985;
Bert Van Doorslaer, "Met de stroom mee of tegen de wind in? Molens in Limburg", Borgloon/Rijkel, Provinciaal Centrum voor Cultureel Erfgoed, 1996;
"Molens in Sint-Truiden - Gingelom - Borgloon", Tongeren, Werkgroep Molenzorg Zuid-Limburg, 1983;
J. Guilliams, "1000 jaar Borlo", s.l., 1981.
Fr. Ringoot, "De Abdijmolen te Borlo", in: "Ons Molenheem", Studiekring voor Wind- en Watermolens", jg. 33, 2008, nr. 4, oktober-december, p. 82;
Info Véronique Stas, 10.12.2008 (dochter van de vroegere eigenaars)

 


Laatst bijgewerkt: donderdag 28 juli 2011
Stuur uw teksten over deze molen Stuur een (nieuwe) foto van deze molen

bovenzijde

omhoog

home